Digitale autonomie · Grondrechten | 🕑 ca. 3 minuten leestijd
Vrijheid van digitale dwang is geen links of rechts thema. Het is een mensenrechtenkwestie. En precies dat inzicht maakt me hoopvol.
Op 21 mei 2026 overhandigde de Duitse organisatie Digitalcourage maar liefst 70.111 handtekeningen aan leden van de Bondsdag — van zowel de regerings- als de oppositiefracties. De petitie vraagt om één concrete aanpassing aan de Duitse grondwet, Artikel 3:
“Niemand mag worden benadeeld wegens het niet gebruiken van digitale toegangswegen.”
Wat er concreet speelt
Digitalcourage constateert dat digitale dwang al lang geen toekomstscenario meer is — het is dagelijkse werkelijkheid. Treinkaartjes kunnen steeds vaker alleen nog via een app worden gekocht. Afspraken bij artsen en overheden verlopen uitsluitend online. De Duitse coalitie heeft in haar regeerakkoord zelfs expliciet ingezet op “Digital Only” bij overheidsdiensten. Wie geen smartphone heeft, niet digitaal vaardig is, of bewust kiest géén apps te installeren, botst op steeds hogere drempels — bij voorzieningen die eigenlijk voor iedereen toegankelijk zouden moeten zijn.
Dat treft ouderen, mensen met een beperking, mensen zonder geld voor een smartphone — maar ook gewone burgers die simpelweg zelf willen bepalen welke digitale diensten ze vertrouwen.
Een organisatie waar ik mee worstel — en toch blij mee ben
Ik moet eerlijk zijn. Digitalcourage is een organisatie waar ik niet volledig mee meega. Ze zijn onderdeel van de Bielefelder Alliantie tegen Rechts, schrijven in hun communicatie genderneutraal op een manier die mij vreemd is, en hun politieke oriëntatie is duidelijk links. Dat zijn geen kleine verschillen.
En toch: als ik hun petitie lees, hun argumenten over digitale dwang, over privacy, over het recht om zelf te kiezen welke technologie je gebruikt — dan lees ik exact wat ik zelf ook schrijf en verkondig. De conclusie is dezelfde. De weg ernaartoe is anders.
En dat maakt me blij. Niet ondanks de verschillen, maar juist dáárdoor.
Links en rechts — meer gemeen dan het lijkt
We leven in een tijd van scherpe politieke tegenstellingen. Links en rechts lijken elkaar steeds minder te begrijpen. Maar de digitale samenleving doet iets opvallends: ze dwingt mensen van heel verschillende overtuigingen om dezelfde vragen te stellen.
De linkse burger is bezorgd over surveillance, over de macht van grote techbedrijven, over uitsluiting van kwetsbare groepen. De rechtse of libertaire burger is bezorgd over overheidsbemoeienis, over verlies van autonomie, over de vrijheid om zelf keuzes te maken zonder gedwongen te worden in een systeem. Maar kijk goed: het zijn dezelfde zorgen, vanuit een andere invalshoek.
Digitale dwang schaadt iedereen. Verplichte apps, centrale identiteitssystemen, “Digital Only”-beleid — dat zijn geen linkse of rechtse problemen. Het zijn problemen van mensen die hun eigen leven willen leiden.
“In de komende digitale samenleving kunnen links en rechts zich veel meer verzoenen dan nu lijkt. Dit thema bewijst dat.”
Dat 70.111 mensen in Duitsland deze petitie hebben getekend — en dat Bondsdagleden van CDU, SPD, Groenen én de Linkspartij de handtekeningen in ontvangst namen — laat zien dat dit thema breed gedragen wordt. Dat is geen toeval. Het is een signaal.
Wat nu?
Ik hoop dat dit het begin is van een bredere coalitie — niet van partijen, maar van burgers die het eéns zijn over één principe: dat technologie er is om mensen te dienen, en nooit om hen uit te sluiten of te dwingen.
Wil je de petitie zelf lezen of meer weten over het werk van Digitalcourage? Kijk op digitalcourage.de/digitalzwang.
Bron:
Digitalcourage, 70.111 Unterschriften gegen Digitalzwang überreicht (21 mei 2026)